Όσα πρέπει να γνωρίζουμε για την αντιηλιακή προστασία

Τα αντιηλιακά προϊόντα, που έρχονται στο προσκήνιο κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες, είναι απαραίτητα για την προστασία του δέρματος από τις υπεριώδεις ακτίνες του ήλιου. Η επιλογή τους, ωστόσο, δεν είναι πάντα ορθή μιας και δεν είναι λίγοι οι καταναλωτές που αδυνατούν να κατανοήσουν τις ετικέτες των αντίστοιχων προϊόντων και τους όρους εκείνους που εξηγούν τη χρήση τους. Η απόφαση για την αγορά του αντηλιακού δεν θα πρέπει να λαμβάνεται αψήφιστα, διότι πέρα από την εμφάνισή μας η χρήση του επηρεάζει και την υγεία μας, βάσει μελετών και επιστημονικών ελέγχων που προειδοποιούν για τους κινδύνους που ελλοχεύει η ηλιακή ακτινοβολία.

Όροι που πρέπει να γνωρίζουμε

Πολλοί είναι οι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την απόφαση μας στην αγορά αντιηλιακών προϊόντων. Εταιρεία, τιμή, υφή, μυρωδιά, ακόμα και η συσκευασία. Η αγορά του αντιηλιακού όμως δε θα πρέπει να γίνεται τυχαία, αλλά να αποτελεί συνειδητή καταναλωτική κίνηση. Η προστασία που μας προσφέρουν τα εκάστοτε αντιηλιακά είναι ο παράγοντας που πρέπει να μας κατευθύνει. Οι συνήθεις όροι που χρησιμοποιούνται σε ετικέτες και διαφημίσεις, τους οποίους καλό είναι να γνωρίζουμε ώστε να κρίνουμε ποιο αντιηλιακό μας προστατεύει επαρκώς, είναι οι εξής:

  • UVR: Υπεριώδης ακτινοβολία ηλιακού φωτός που διακρίνεται σε UVA, UVB, UVC ανάλογα με το μήκος κύματος.

  • Ακτίνες UVA: η υπεριώδης ακτινοβολία που είναι υπεύθυνη για τη γήρανση του δέρματος, επειδή επιδρά στα κύτταρα που παράγουν την ελαστίνη και το κολλαγόνο. Διεισδύει σε μεγαλύτερο βάθος στην επιδερμίδα μας και αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος. Η δράση της εμφανίζεται όλη τη διάρκεια της μέρας, όλο το χρόνο.

  • Ακτίνες UVB: η υπεριώδης ακτινοβολία που είναι υπεύθυνη για τα ηλιακά εγκαύματα, τα οποία όταν επαναλαμβάνονται μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο του δέρματος. Οι ακτίνες αυτές μένουν στην επιφάνεια της επιδερμίδας και παράγουν τη μελανίνη. Η δράση τους είναι πιο έντονη το καλοκαίρι και κυρίως τις μεσημβρινές ώρες.

  • SPF (Sun Protection Factor): είναι ο γνωστός σε όλους μας «δείκτης προστασίας» και αναφέρεται στην προστασία που προσφέρει το αντιηλιακό έναντι των ακτινών UVB. Πιο συγκεκριμένα, ο αριθμός του δείκτη εξηγεί σε τι αναλογία το αντιηλιακό αφήνει την ακτινοβολία να περάσει, πχ. ένας δείκτης 15 αφήνει να περάσει το 1/15 της ακτινοβολίας και ένας δείκτης 30 αφήνει το 1/30. Είναι λάθος να πιστεύουμε ότι ο δείκτης καταδεικνύει το πόσο περισσότερο «ενισχύεται» το δέρμα χρονικά έναντι στην ακτινοβολία σε σχέση με το απροστάτευτο δέρμα.

  • PA & PPD: είναι οι δύο δείκτες που αναφέρονται στην προστασία που προσφέρει το αντιηλιακό έναντι στην UVA ακτινοβολία. Ο δείκτης PPD μετριέται σε νούμερα, ενώ ο PA σε σταυρούς. Έτσι, διακρίνονται 3 βαθμίδες:

Χαμηλή UVA προστασία: PA+ = PPD 2-4

Μέτρια UVA προστασία: PA++ = PPD 4-8

Ικανοποιητική UVA προστασία: PA+++ = PPD 8 και πάνω

  • Ευρέως φάσματος αντιηλιακά: είναι αυτά που μας προστατεύουν από ακτίνες UVA & UVB.

Σημαντικοί έλεγχοι και έρευνες

Σύμφωνα με τις κοινοτικές οδηγίες της ΕU (2006/647/EC), οι δείκτες SPF 2 και SPF 4 θεωρούνται πλέον «απαρχαιωμένοι», καθώς δεν προσφέρουν την ελάχιστη απαιτούμενη προστασία. Ο χαμηλότερος δείκτης είναι σήμερα το SPF 8. Επίσης, δείκτες άνω του 50 δεν προσφέρουν σημαντικά υψηλότερη προστασία από τις ακτίνες UVB, συνεπώς δε χρησιμοποιούνται. Ενδεικτικά, αναφέρουμε ότι ο δείκτης 50 μπλοκάρει τις ακτίνες μόνο κατά 1% περισσότερο (98%) έναντι του δείκτη 30 (97%).

Το ίδρυμα Πιστοποίησης Ποιότητας της Γερμανίας (TEST) έκανε ελέγχους σε αντιηλιακά προϊόντα της γερμανικής αγοράς. Στις πρώτες θέσεις καταλληλότητας βρέθηκαν οι φθηνές αντηλιακές κρέμες. Για παράδειγμα και σύμφωνα πάντα με το TEST, στις πρώτες θέσεις βρίσκεται και η Nivea Sun Light Feeling 100ml με δείκτη προστασίας 20 αξίας περίπου 5,50€.

Σύμφωνα με το περιοδικό "Which?" Της Βρετανικής Ένωσης Καταναλωτών, τα φθηνά αντιηλιακά παρέχουν πράγματι την προστασία που αναγράφεται στη συσκευασία τους και επομένως είναι εξίσου αποτελεσματικά με τα αντίστοιχα πολύ ακριβότερα αντιηλιακά. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι καταναλωτές μπορούν να εμπιστεύονται αντιηλιακά προϊόντα που κοστίζουν ακόμα και 50% λιγότερο από τα επώνυμα.

Βλαβερές επιδράσεις του ήλιου στο δέρμα μας

Οι επιδράσεις του ήλιου ξεκινούν από ένα απλό κοκκίνισμα, το οποίο μπορεί να εξελιχθεί σε έγκαυμα μετά από υπέρμετρη έκθεση στον ήλιο. Επίσης, μπορούν να προκληθούν φωτοδερματοπάθειες, που είτε προϋπάρχουν στον οργανισμό, είτε δημιουργούνται σαν παρενέργειες από την αντίδραση με άλλα φάρμακα για την καταπολέμηση της ακμής ή άλλων δερματικών παθήσεων. Η σύντομη έκθεση στον ήλιο χωρίς αντιηλιακή προστασία μπορεί να προκαλέσει τις γνωστές πανάδες. Οι χρόνιες όμως επιδράσεις στο δέρμα είναι η πρόωρη γήρανση που παρουσιάζεται με τη μορφή ρυτίδων και ξηρότητας.

Το πιο σημαντικό, όμως, πρόβλημα που παρουσιάζεται με την πάροδο των χρόνων είναι ο καρκίνος του δέρματος. Η μείωση του όζοντος έχει εντείνει σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα, αφήνοντας μας περισσότερο ευάλωτους και εκτεθειμένους σε σοβαρές δερματικές παθήσεις.

Φυσικά και χημικά αντιηλιακά

Τα φυσικά αντιηλιακά είναι αυτά που αντανακλούν την ηλιακή ακτινοβολία και περιλαμβάνουν φυσικά έλαια, όπως το οξείδιο του ψευδαργύρου. Τα χημικά αντιηλιακά απορροφούν την ηλιακή ακτινοβολία και περιέχουν χημικά φίλτρα, τα οποία επιτρέπουν τη μεγαλύτερη προστασία από τον ήλιο. Και τα δύο φίλτρα έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα, απλώς αλλάζει ο τρόπος που λειτουργούν. Ωστόσο, κάποια άτομα έχουν ευαισθησία σε κάποια ορισμένα από αυτά τα προϊόντα, γι’ αυτό και τα διάφορα αντιηλιακά προϊόντα είναι καλό να δοκιμάζονται πριν χρησιμοποιηθούν σε μεγάλη έκταση, ώστε να αποφεύγονται τοπικοί ερεθισμοί.

Φαρμακευτικά και καλλυντικά αντιηλιακά προϊόντα

Ανεξάρτητα από το ποια είναι η εταιρεία παρασκευής, είτε φαρμακευτική, είτε καλλυντική, όλα τα αντιηλιακά προϊόντα υπόκεινται σε έλεγχο πριν κυκλοφορήσουν στην αγορά. Αυτό υποδεικνύει ότι ο καταναλωτής είναι ασφαλής και στις δύο περιπτώσεις και έγκειται στις προτιμήσεις του εαν θα επιλέξει φαρμακευτικό ή καλλυντικό προϊόν.

Σωστή χρήση αντιηλιακών προϊόντων

Αντιηλιακά προσώπου και σώματος: Το αντιηλιακό καλό είναι να εφαρμόζεται μισή ώρα πριν την έκθεσή μας στον ήλιο, ενώ θα πρέπει να ανανεώνεται τουλάχιστον κάθε 1 - 2 ώρες ή ακριβώς μετά από κάθε βουτιά. Η ικανή ποσότητα αντιηλιακού εαν θέλουμε να έχουμε την επιθυμητή προστασία είναι 3 κουταλιές της σούπας. Το πρόσωπο είναι περισσότερο ανεκτικό επειδή είναι εκτεθειμένο στον ήλιο όλο το χρόνο, για αυτό δεν είναι απαραίτητη η χρήση πάρα πολύ μεγάλων δεικτών προστασίας, πέρα από το αισθητικό κομμάτι όταν υπάρχει τάση για πανάδες. Όσον αφορά το υπόλοιπο σώμα, συνιστώνται τα εξής ανάλογα με τον τύπο δέρματος:

  • Για τις ανοιχτόχρωμες επιδερμίδες που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη προστασίας, δηλαδή για αυτές που δε μαυρίζουν εύκολα και απλά κοκκινίζουν, απαιτείται δείκτης 50, ενώ αργότερα μπορεί να μειωθεί και σε 30.
  • Για μέτρια ανοιχτόχρωμες επιδερμίδες, ιδανικός δείκτης αρχικά είναι το 30 και αργότερα το 20.
  • Για σταρένια επιδερμίδα συνίσταται αντιηλιακό με δείκτη 20 ή 30, που μετά από κάποιες μέρες μπορεί να μειωθεί σε 15.
  • Για σκουρόχρωμες επιδερμίδες κατάλληλος δείκτης είναι το 15.

Αντιηλιακά μαλλιών: Πέρα από το σώμα και το πρόσωπο ανάγκη αντιηλιακής προστασίας και φροντίδας έχουν εξίσου τα μαλλιά μας. Ο ήλιος, η ζέστη και η θάλασσα τα κάνουν θαμπά και τα αφυδατώνουν, με αποτέλεσμα να σπάνε πολύ εύκολα και να αποκτούν ψαλίδα σε χρόνο μηδέν. Πέρα από τα καπέλα και τα μαντήλια που μπορούμε να φορέσουμε για προστασία, υπάρχουν και ειδικά αντιηλιακά μαλλιών σε διάφορες μορφές, π.χ. spray, lotion, κρέμες, μάσκες, τα οποία ενυδατώνουν και προφυλάσσουν από την ηλιακή ακτινοβολία.

Αντιηλιακά για τα χείλη: Σημαντική, επίσης, είναι και η προστασία των χειλιών από την ηλιακή ακτινοβολία, μιας και τα χείλη περιέχουν ελάχιστη μελανίνη άρα και περιορισμένη άμυνα στον ήλιο. Στο εμπόριο υπάρχουν αρκετά προϊόντα σε μορφή stick τα οποία προλαμβάνουν ξηρότητα και πανάδες στα χείλη.

Παιδικά αντιηλιακά Τα βρέφη έως 6 μηνών δε θα πρέπει να εκτίθενται στον ήλιο, ούτε και κάτω από ομπρέλα, διότι το δέρμα τους είναι εξαιρετικά ευαίσθητο και επιρρεπές σε ηλιακά εγκαύματα. Για τα μεγαλύτερα παιδάκια συνίσταται η έκθεση στον ήλιο από τις 16:00 το απόγευμα και μετά, ώρες κατά τις οποίες ο ήλιος βρίσκεται σε χαμηλότερη θέση.

Τα αντιηλιακά που πρέπει να εφαρμόζουμε στα μικρά παιδιά είναι υψηλού δείκτη προστασίας (πάνω από 30), με φυσικά φίλτρα που αντανακλούν την ηλιακή ακτινοβολία (UVA). Η πιο συνηθισμένη μορφή είναι αυτή του γαλακτώματος που αφήνει το άσπρο φιλμ πάνω στο δέρμα αφού απαιτείται ικανή ποσότητα. Η επάλειψη θα πρέπει να γίνεται μισή ώρα πριν την έκθεση στον ήλιο, καθώς και η επανάληψη της τουλάχιστον ανά 2 ώρες έκθεση ή αμέσως μετά το μπάνιο. Αν το παιδί βραχεί το ποσοστό προστασίας μειώνεται ακόμα και αν φοράει κάποιο ρούχο. Επισημαίνουμε ότι πέρα από την προστασία του δέρματος είναι απαραίτητη η κάλυψη του κεφαλιού με καπέλα με μεγάλο γείσο και η προστασία των ματιών με γυαλιά ηλίου.

Σημείωση: Τα παιδιά και οι έφηβοι έχουν μεγαλύτερη ανάγκη για προστασία από τον ήλιο, καθώς είναι αυξημένο το ποσοστό εμφάνισης μελανώματος. Μετά την ηλικία των 30 στη βασική στοιβάδα του δέρματος μειώνεται ο αριθμός των μελανοκυττάρων γι’αυτό και μεγαλώνοντας μαυρίζουμε δυσκολότερα. Η επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας έχει αθροιστικά αποτελέσματα, που σημαίνει ότι το συνολικό ποσό ακτινοβολίας που έχουμε δεχθεί στη ζωή μας ή τα εγκαύματα που έχουμε πάθει είναι δυνατό να παίξουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία καρκίνου του δέρματος. Είναι, λοιπόν, σημαντικό να προφυλάξουμε τα παιδιά από μικρή ηλικία για να ελαχιστοποιήσουμε την πιθανότητα εμφάνισης κάποιας δερματικής ασθένειας αργότερα.

Μαύρισμα

Το μαύρισμα κάποτε αποδείκνυε τη διαφορά μεταξύ αριστοκρατικής και εργατικής τάξης. Το λευκό δέρμα ήταν υγιές και ένδειξη αριστοκρατικής καταγωγής (εξ' ού και οι γαλαζοαίματοι), ενώ το ηλιοκαμένο δέρμα μαρτυρούσε τις ατελείωτες ώρες που δούλευαν οι εργάτες στα χωράφια. Η ηλιοθεραπεία έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής το 1920 όταν η Coco Chanel έφερε την ηλιοκαμένη επιδερμίδα στη μόδα. Από τότε καλά κρατεί, με τους επιστήμονες σε συνεχή προσπάθεια να εκπαιδεύσουν τον κόσμο, ώστε να προστατεύεται από τις βλαβερές συνέπειες του μαυρίσματος. Τα πρώτα μηχανήματα solarium εμφανίζονται το 1940 μαζί και η τάση για ολοένα και πιο έντονο και βαθύ μαύρισμα. Ωστόσο, η τάση αυτή ξεκινά να ξεθωριάζει από το 1970 που δημιουργήθηκαν τα πρώτα αντιηλιακά και επισημάνθηκαν οι επιπτώσεις της πολύωρης έκθεσης στον ήλιο.

Το μαύρισμα είναι μία αμυντική λειτουργία του οργανισμού, ένα τείχος προστασίας έναντι της επικίνδυνης υπεριώδους ακτινοβολίας. Παρόλα αυτά, οι επιστήμονες προειδοποιούν για περιορισμό της έκθεσης μας στον ήλιο και χρήση αντιηλιακών προϊόντων και όχι μαυριστικών που μαγνητίζουν τις ηλιακές ακτίνες χωρίς να προσφέρουν καμία απολύτως προστασία όπως π.χ τα λάδια μαυρίσματος (baby oil). Εξίσου επικίνδυνη μέθοδος για να πετύχουμε το πολυπόθητο μαύρισμα είναι το solarium, το όποιο είναι ίσως περισσότερο βλαβερό από τον ήλιο. Ο πιο ασφαλής τρόπος για να ενισχύσουμε το χρώμα μας είναι τα προϊόντα self tan και τo spray tanning, που έχουν σαν βάση το ζαχαροκάλαμο και δεν έχουν βλαβερές συνέπειες στον ανθρώπινο οργανισμό. Βέβαια το αποτέλεσμα δεν είναι μόνιμο, αλλά σίγουρα μπορούμε να πετύχουμε μερικούς τόνους μαυρίσματος χωρίς να προκαλέσουμε δερματικές βλάβες. Αν επιμένουμε στην κλασική μέθοδο της ηλιοθεραπείας θα πρέπει τουλάχιστον να αποφύγουμε τις επικίνδυνες ώρες από τις 11:00 έως τις 15:00. Η ομπρέλα μας προσφέρει μία προστασία, η οποία όμως δεν είναι απόλυτη. Πολλές φορές παρατηρούμε ότι μαυρίζουμε και κάτω από την ομπρέλα και αυτό γιατί λαμβάνουμε την ηλιακή ακτινοβολία που αντανακλάται στην άμμο.

Σωστή τεχνική εφαρμογής προϊόντων αυτομαυρίσματος

Τα προϊόντα αυτομαυρίσματος (self tan) μας βοηθούν να αποκτήσουμε χρυσαφένια απόχρωση μέσα σε λίγες μόνο ώρες. Ωστόσο, είναι αποτελεσματικά όταν εφαρμόζονται σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευασίας. Προτείνεται κατά κόρον καθαρισμός και απολέπιση της περιοχής που θα εφαρμοστεί το προϊόν (πρόσωπο & σώμα) με προϊόντα scrub & peeling, ώστε το δέρμα να είναι σε θέση να απορροφήσει καλύτερα το προϊόν αυτομαυρίσματος. Η επάλειψη πρέπει να γίνεται σχολαστικά, χωρίς να παραλείψουμε κανένα σημείο του σώματος ή του προσώπου για να αποφύγουμε λευκά ''μπαλώματα'' και δυσχρωμίες. Ιδιαίτερη προσοχή θέλουν οι αγκώνες, τα γόνατα και οι μασχάλες. Μια καλή ενυδάτωση 24 ώρες πριν την εφαρμογή του self tan θα βοηθήσει στο να πετύχουμε ένα ομοιόμορφο αποτέλεσμα.

Tips:

  1. Αν έχουμε αρκετά ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα, το μαύρισμα πρέπει να γίνει σταδιακά γι’αυτό δεν επιλέγουμε την πιο σκούρα απόχρωση. Εάν αναμείξουμε το προϊόν self tan με την ενυδατική μας, το αποτέλεσμα θα είναι πολύ καλύτερο!

  2. Αποφεύγουμε την αποτρίχωση λίγο πριν την εφαρμογή του self tan διότι μπορεί να προκαλέσει ερεθισμούς.

  3. Οι λεκέδες που ενδεχομένως να μείνουν στις παλάμες μας απομακρύνονται με λίγο οξυζενέ. Εάν κάποια σημεία είναι πιο σκούρα, τότε μπορούμε να τρίψουμε απαλά με λεμόνι.

  4. Εφαρμόζουμε το προϊόν περίπου κάθε 3 ημέρες και κάνουμε απολέπιση μια μέρα πριν.

  5. Ενισχύουμε τη δράση του αυτομαυριστικού μας με την κατανάλωση τροφών που είναι σύμμαχοι της μελανίνης, όπως ανανάς, βατόμουρα, καρότα, φράουλες, σκούρα λαχανικά και βασιλικός πολτός.

After the sun

Τα after sun προϊόντα αποτελούν αντίδοτα σε τυχόν ερεθισμούς, κοκκινίλες και εγκαύματα που μπορεί να προκαλέσει ο ήλιος. Ανακουφίζουν από την αίσθηση καύσου που δημιουργεί ο ήλιος με τη δροσερή υφή τους, ενώ ενυδατώνουν και αναδομούν την επιδερμίδα. Η σύνθεση τους καταπραΰνει τους ερεθισμούς και τις φλεγμονές και είναι περισσότερο αποτελεσματικά από τις απλές κρέμες σώματος. Η εφαρμογή τους πρέπει να γίνεται αμέσως μετά την έκθεση στον ήλιο και η χρήση τους συνίσταται μέχρι και το τέλος της συσκευασίας ακόμα και αν έχει τελειώσει η περίοδος της ηλιοθεραπείας.

jotis.gr, tovima.gr, beautytalk.gr