Φασισμός σημαίνει φρίκη. Μια ορμή να καταφύγουμε στις γροθιές μας αντί να μιλήσουμε, να μισήσουμε αντί να συζητήσουμε. Αφυπνίζει κάποια από τα σκοτεινότερα ένστικτα της ανθρώπινης φύσης: το μίσος για το διαφορετικό, τη λαχτάρα για έλεγχο, την υποταγή του ατόμου στο σύνολο, το μεθύσι της βίας. Η Ιστορία μάς δείχνει τι συμβαίνει όταν αυτά τα ένστικτα καταλαμβάνουν ολόκληρα έθνη.

Στο βιβλίο οι Ian Dunt και Dorian Lynskey σκιαγραφούν με λόγια απλά και απέριττα την ιστορία του φασισμού: τι συνέβη, πώς και γιατί.

Μόνο αν κατανοήσουμε από πού προήλθε ο φασισμός θα μπορέσουμε να καταλάβουμε τι σημαίνει σήμερα – και να προστατευτούμε από αυτούς που επιδιώκουν την επιστροφή του.

Η καλύτερη αντίδραση στην ιστορία που διηγηθήκαμε είναι να δεσμευτούμε προσωπικά ότι θα καλλιεργήσουμε τις αρετές που αντίκεινται στις ιδέες του φασισμού. Να καλλιεργήσουμε, δηλαδή, την ατομική ελευθερία, τη δέσμευσή μας στη λογική και την ανεξάρτητη σκέψη, την απόρριψη της ομοιομορφίας, την άρνηση να αναγάγουμε τους άρχοντές μας σε θεούς, την αναγνώριση ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι μεταξύ τους, άσχετα από την καταγωγή και την εθνικότητά τους. Πάνω απ’ όλα, να απορρίψουμε τις πολιτικές που στηρίζονται στο Εμείς ενάντια στους Άλλους. Πρέπει να γίνουμε η ζωντανή αντίθεση του φασισμού.

Απόσπασμα από το βιβλίο

Μακάρι να μπορούσαμε να βάλουμε στη διδακτέα ύλη των σχολείων το έργο των Dunt και Lynskey.

Sathnam Sanghera, δημοσιογράφος, συγγραφέας