Όταν ακούμε τη λέξη Σπάρτη, το μυαλό μας πάει κυρίως στους «300» του Λεωνίδα, στην αυταπάρνηση και στον ηρωικό τους θάνατο υπέρ πατρίδος και ελευθερίας. Όμως, η ακμή της Σπάρτης βασίστηκε σε ένα μοναδικό «ἀμίμητον» πολίτευμα (όπως θα δούμε ότι το χαρακτήρισε ο Πλούταρχος), που επινόησε ο μεγαλύτερος νομοθέτης όλων των εποχών, ο Λυκούργος!

Σύμφωνα με τον Παυσανία, πρώτος στη Λακωνία βασίλευε ο Λέλεξ και οι υπήκοοί του ονομάσθηκαν Λέλεγες [«Γ’ Λακωνικά», 1.1-5 και Ευριπίδη, «Ορέστης» 626 και Απολλόδωρος Γ.Χ.3]. Ο εγγονός του Λέλεγα, ο Ευρώτας, δεν είχε αρσενικά παιδιά και άφησε για διάδοχό του τον γαμπρό του τον Λακεδαίμονα (που παντρεύτηκε την κόρη του Ευρώτα, τη Σπάρτη). Από τον Λακεδαίμονα και τη Σπάρτη γεννήθηκε ο Αμύκλας, ο οποίος θεωρήθηκε και γενάρχης των Αχαιών βασιλέων της Λακεδαίμονος. Ο γιος του Αμύκλα και της συζύγου του Διομήδη ήταν ο «κάλλιστος» Υάκινθος, τον οποίο ερωτεύθηκε αλλά άθελά του εφόνευσε ο θεός Απόλλων με έναν δίσκο. Προς τιμήν αυτού του Αχαιού πρίγκιπα θεσπίστηκαν αγώνες και γιορτές, τα «Υακίνθια». Δηλαδή, εορτές προς τιμήν Αχαιού πρίγκιπα, που διατήρησαν όμως και οι Δωριείς όταν εισέβαλαν και σταδιακά επικράτησαν στη Λακεδαίμονα.